• اگر موافق باشید، بحث را از این نقطه آغاز کنیم که چرا این میزان از توجه به زنان در مطالعات ناامنی وجود دارد؟

بحث از زنان را باید با پذیرش تفاوت‌های ماهوی میان زنان و مردان آغاز کنیم. میان زن و مرد تفاوت‌های ماهوی‌ای وجود دارد و به‌رغم تلاش‌هایی که می‌بینیم، می‌خواهند این تفاوت‌ها را از بین ببرند، ولی از نظر ماهوی یک سری آیتم‌ها کاملاً زنانه و در برابرش، یک سری آیتم‌ها کاملاً مردانه است؛ مانند بارداری که کاملاً زنانه است و به صورت عادی نمی‌توانیم از یک آقا درخواست کنیم که این اتفاق برایش بیفتد. در نتیجه در پروسۀ سیر تاریخی چندین هزار ساله که انسان رشد و تکامل پیدا کرد تا به انسان و بشر متمدن الان رسید، این موضوع شکل گرفت که وظایف تقسیم شود. در نتیجۀ این تقسیم وظایف تاریخی و تکاملی، خانم‌ها آسیب‌هایی را متحمل می‌شوند که گاهی مختص به خودشان است. می‌توان از دوران بارداری مثال زد که خانم‌ها طی آن متحمل آسیب‌های بیشتری می‌شوند. آقایان هم در همان جامعۀ بدوی، وظایفی را در قبال فرزندان عهده‌دار شدند که البته میزان این مسئولیت در جوامع مختلف، متفاوت بود. در همین تکامل به سمت تشکیل خانواده و مسائل آن پیش رفتیم. در دوران جدید هم صرف نظر از ویژگی‌های فیزیکی، زنان را از جهاتی می‌توان در برابر ناامنی، آسیب‌پذیرتر دانست. آسیب‌هایی که به زنان وارد می‌شود، علاوه بر آسیب‌های جسمی، جنسی و روحی و روانی که می‌تواند به آقایان هم وارد شود، از جنس ناامنی‌های حقوقی و اقتصادی هم هست. مثلاً زنی که مسئولیت مادری دارد، نمی‌تواند به اندازۀ یک مرد درآمد داشته باشد یا برای بارداری مجبور است که از کار خود دست بشوید و برای همین هم همیشه بخش مهمی از زنان با احساس ناامنی مالی دست به گریبان هستند. همیشه هم در رسوم مختلف، ایجاد این احساس امنیت برای زنان محل توجه بوده است. مثلاً خانم ها در آسیا و جنوب شرق آسیا همیشه طلا زیاد می‌خرند و به طلا به چشم امکان جایگزین امنیت اقتصادی خود نگاه می‌کنند. یا در اسلام، نفقه و مهریه برای همین احساس ناامنی اقتصادی وضع شده است. مسئلۀ پس‌انداز و کسب درآمد برای خانم‌ها تا اندازه‌ای ریشه در دوران یک‌جانشینی بشر دارد. بنابراین، تفاوت میان مرد و زن را می‌توان کاملاً از نوع ماهوی دانست چون حتی فیزیک و کالبد آنان هم با هم متفاوت است. در عین حال این تفاوت‌ها در طول جامعه‌پذیری زنان و تربیت نسلی هم به‌تدریج کامل شده تا به دست ما رسیده است.

• پس در ناامنی و خشونت عینی هم همین مؤلفۀ تفاوت ماهوی است که زنان را این میزان واجد توجه می‌کند؟

دقیقاً! در خشونت عینی هم این تفاوت وجود دارد. ببینید، بیایید با هم مصداقی صحبت کنیم. چرا ما امروز و در فرهنگ جامعه می‌گوییم که به خصوص در فضاهای شهری بحث امنیت خانم‌ها مهم است؟ چون تقریباً تمام ساختارهای جامعۀ ما مردانه ترتیب داده شده و طراحی‌هایش مردانه است. شما سوار اتوبوس هم که می‌شوید می‌بینید که فضاهای شهری کاملاً صورت مردانه‌ای دارند. چرا مردانه طراحی شده است؟ چون که استانداردهایمان همه مردانه است و کسی که طراحی و برنامه‌ریزی شهری می‌کند مرد است. مثلاً، شما سوار اتوبوس که شوید تقریباً محال است که خانمی را ببینید که پایش به کف اتوبوس برسد. کافی است که یک بار با دقت اتوبوس‌های بی آر تی را ببینید. بعد هم که سؤال می کنید که چرا به این شکل است، می‌گویند استاندارد است. چه کسی این استاندارد را طراحی کرده است؟ آقایانی که اولین بار استانداردش را طراحی کرده و تعیین کرده‌اند. یا مثلاً، شما جوی‌های آب را در تمام دنیا، هر جایی که جوی وجود دارد، ببینید. در تهران جوی آب درست می‌کنند یک متر عرض دارد. بعد یک خانم باردار باید 200 متر پایین برود تا یک پل پیدا کند که بتواند از روی پل رد شود. در واقع فضاسازی شهری‌مان همه به همین صورت است. مثال بسیار است؛ شما ایستگاه‌های اتوبوس، جوی‌های آب یا صندلی‌های پارک‌ها را نگاه کنید. هر آن‌چه که شما در فضای شهر ببینید در واقع برای یک مرد عادی طراحی شده و دقیقاً برای همین است که هروقت صحبت می‌شود، می‌گویم شهری که ما به عنوان پایتخت کشورمان درست کردیم مناسب زندگی مرد جوان سالم است. حتی مناسب زندگی مرد پیر آسیب‌دیده یا زندگی معلولان هم نیست. این مقدمات را از فضای کالبدی گفتم تا عینی‌تر از آسیب‌ها، ناامنی‌ها و استرس‌هایی که خانم‌ها متحمل می‌شوند، بحث را پیش ببریم.